Jak leśnicy liczą drzewa w polskich lasach? Nowoczesne technologie w służbie przyrody
Praca w lesie to nie tylko sadzenie i wycinanie drzew, ale przede wszystkim precyzyjne planowanie oparte na twardych danych. Obecnie leśnicy nie muszą już biegać z notesem i liczyć każdego pnia z osobna. Wykorzystują do tego najnowocześniejszy sprzęt, w tym skanowanie laserowe LiDAR, które pozwala bardzo dokładnie określić, ile drewna znajduje się na danym terenie. Dzięki regularnym pomiarom, które odbywają się co 10 lat, wiadomo, że lasów w Polsce stale przybywa. Tuż po wojnie zajmowały one mniej niż 20 procent powierzchni kraju, a dziś zbliżamy się już do 30 procent.
Teraz już dopracowaliśmy te metody, wykorzystujemy najnowocześniejszą technikę, chociażby skanowanie laserowe LiDAR. To są powierzchnie kołowe, na tych powierzchniach takich określa się właśnie te parametry, mierzy się wysokość, mierzy się chociażby tą zasobność, czyli to ile tego drewna na jednostce powierzchni w metrach sześciennych mamy. [...] Da się to bardzo precyzyjne policzyć i ile tych lasów, jaką one zajmują powierzchnię, jakie jest, jakie mają zasoby, one są teraz określone na 2,7 miliarda metrów sześciennych – powiedział Tomasz Maćkowiak z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.
Co ciekawe, naukowcy i leśnicy zauważyli, że polskie drzewa rosną teraz szybciej i są wyższe niż kiedyś. Ma to bezpośredni związek ze zmianami klimatu i większą ilością azotu, który trafia do gleby wraz z deszczem. Można powiedzieć, że lasy są w pewien sposób naturalnie nawożone. Niestety, ten szybki wzrost ma też swoją cenę. Drzewa stają się mniej odporne na gwałtowne zjawiska pogodowe, takie jak silne burze czy huragany, które w ostatnich latach coraz częściej niszczą całe połacie lasu w Wielkopolsce.
Mokradła jako naturalna klimatyzacja. Dlaczego zatrzymywanie wody w lesie jest kluczowe?
Wielkopolska od pół wieku zmaga się z rosnącymi temperaturami, które średnio podniosły się już o blisko 2 stopnie. Choć opadów deszczu jest teoretycznie więcej, mają one charakter gwałtowny. Woda zamiast wsiąkać w ziemię, często po prostu po niej spływa. Dlatego kluczowym zadaniem leśników stała się tak zwana mała retencja, czyli budowanie prostych konstrukcji, takich jak zastawki, progi czy przepusty. Mają one za zadanie zatrzymać wodę w lesie tak długo, jak to możliwe. Szczególną rolę odgrywają tu mokradła i torfowiska, które działają jak wielka, naturalna gąbka.
Mokradło chłonie wodę jak gąbka. I oczywiście w momencie suszy powolutku je oddaje, parując, czy ta woda przesiąka do wód gruntowych. Natomiast on jednocześnie ją filtruje, także zwiększa nam zasoby wody słodkiej na przykład. Dodatkowo torfowiska gromadzą, takie nawilgocone torfowiska, gromadzą więcej dwutlenku węgla niż lasy. Prawdopodobnie nawet dwa razy więcej są w stanie przyjąć – tłumaczyła Ada Bończyk z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu.
Wyschnięte torfowiska stają się bardzo niebezpieczne dla środowiska, ponieważ zamiast magazynować dwutlenek węgla, zaczynają go wypuszczać do atmosfery. Leśnicy z okolic Poznania realizują liczne projekty, które mają przywrócić życie dawnym starorzeczom i terenom podmokłym. Przykładem są działania w Nadleśnictwie Jarocin czy Czeszewo, gdzie dzięki specjalnym klapom woda z Warty może wpływać do starych koryt rzecznych i tam zostawać. Takie miejsca są domem dla rzadkich gatunków, takich jak żółw błotny czy unikalne rodzaje dzięciołów.
Ochrona przed pożarami i codzienne nawyki. Jak każdy z nas może pomóc przyrodzie?
Bezpieczeństwo lasu to także zaawansowany system ochrony przeciwpożarowej. Polska znajduje się w europejskiej czołówce pod względem szybkości wykrywania ognia. Leśnicy korzystają z sieci wież obserwacyjnych, nowoczesnych kamer oraz własnej floty samolotów gaśniczych, które patrolują lasy od wiosny do jesieni. Dzięki ścisłej współpracy ze strażą pożarną, większość zagrożeń udaje się zdusić w zarodku, zanim ogień wyrządzi wielkie szkody. Ważne jest jednak, aby w dbanie o przyrodę włączyli się także zwykli mieszkańcy w swoich domach.
Co jako my ludzie, tutaj zwykli mieszkańcy możemy zrobić. Oczywiście, że przede wszystkim dbać o wodę, to jest jednak nasz bardzo cenny zasób, także jeżeli możemy, to rezygnujmy na przykład z kąpieli na rzecz po prostu jakiegoś szybkiego prysznica. Uszczelnijmy nasze urządzenia, wszystkie w domu, jakieś krany i tak dalej. Korzystajmy też z owoców, warzyw sezonowych, te które nie wymagają sprowadzania czy jakiegoś intensywnego podlewania – radziła Ada Bończyk.
Okazuje się, że nawet wybór ziemi do kwiatów w doniczkach ma znaczenie. Eksperci zachęcają, by szukać podłoży bez torfu, ponieważ jego wydobycie niszczy cenne przyrodniczo mokradła. Oszczędzanie wody w kranie, naprawianie cieknących uszczelek czy wybieranie lokalnych produktów to proste kroki, które realnie wspierają walkę ze skutkami zmian klimatu. Edukacja i świadomość tego, jak działa leśny ekosystem, pozwalają nam lepiej chronić nasze wspólne dobro, jakim są polskie lasy.
